DE WEDERGEBOORTE VAN EEN TUINWIJK IN HOBOKEN

 

De wijk Stuivenberg in Hoboken kreeg de voorbije acht jaar een volledige make-over. Ruim 140 verouderde volkswoningen en uitgeleefde appartementen werden gesloopt en maakten plaats voor een gloednieuwe wijk. De aanleg en bebouwing tonen zich als een hedendaagse vertaling van een traditionele tuinwijk uit vorige eeuw.

 

Stuyvenberg was een traditionele volkswijk, gebouwd tussen 1945 en 1958, met een mix van woningen en appartementsgebouwen. Centraal in de wijk liggen gemeenschapsfuncties, waaronder de stedelijke basisschool ’t Baeckelandje, een kleuterschool, een buurthuis en een voetbalterrein. Een vervangingsbouwproject van deze omvang is uitzonderlijk en enkel mogelijk doordat bijna alle woningen in de wijk nog eigendom waren van huisvestingsmaatschappij Woonhaven. Slechts 6 woningen waren in de loop van de jaren verkocht, waardoor de eigendomsstructuur niet versnipperd raakte.


Voor de hele site schreef Woonhaven in 2009 zowel een stedenbouwkundige als een architectuurwedstrijd uit, die openstond voor binnenlandse én Europese ontwerpers. De inzending van het Nederlandse ontwerpbureau De Nijl Architecten uit Rotterdam werd geselecteerd als het beste antwoord op de wedstrijdopgave.

 

EENVOUD IN HET GROEN

Het beeld van een tuindorp blijft behouden en sluit goed aan op de bestaande omgeving en publieke ruimte. De voortuinen - omzoomd door hagen, laanbomen en weelderige tuinen rondom de appartementenclusters - bieden een gevarieerde opeenvolging van plekken en doorzichten. Zij vormen het groene kader voor een eenvoudige architectuur.

 

 

 

“Een aantal aangepaste appartementen is voorbehouden voor oudere bewoners uit de wijk.”

 

 

RECEPTEN VAN EEN VOLKSWIJK

Zonder te vervallen in gekunsteldheid puren de architecten het archetype van de ‘sociale volkswoning’ uit tot een pretentieloze eenvoud, inclusief het comfort en energetische prestaties van vandaag. De luifeltjes boven de deuren, de erkers van de hoekwoningen, de dakkapellen, de gemetste schoorstenen, de voortuinen afgeboord met haagjes, de volkstuintjes elk met eigen tuinhuis, de voetpaden met knotwilgen,... Het zijn allemaal verwijzingen naar het beeld van oude tuinwijken. De binnentuinen en pergolaconstructies die de zes appartementblokjes met elkaar verbinden, knipogen naar stedelijke sociale huisvesting van het midden van vorige eeuw. Ze appelleren op het gemeenschapsgevoel van de sociale huisvesting van weleer.

 

 

UNIFORME BEELDTAAL

Typerend voor het project is de uniforme beeldtaal voor alle woningen. Er is aandacht voor simpele, maar verfijnde details: zo werkte het architectenteam met accenten in architectonisch beton. Voor de woningen zijn dit de deurstijl van de voordeur, een kolom waarin de regenafvoerbuis werd verwerkt, maar ook de contouren van sommige ramen. In de appartementen is het architectonisch beton zichtbaar in de terrassen, de tussenbalken, maar ook de gaanderijen aan de inkomdeur. In totaal realiseerde Woonhaven 111 grondgebonden woningen met 3 tot 5 slaapkamers. Daarnaast kwamen er ook 90 appartementen, verdeeld over 6 blokken van telkens 15 appartementen, met 1 of 2 slaapkamers. Een aanzienlijk deel van deze appartementen is aangepast voor rolstoelgebruikers en werd voorbehouden voor oudere bewoners uit de wijk, die zo in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. De werken waren gespreid over drie fasen van 2012 tot 2018. De totale bouwkosten bedroegen exclusief studiekosten en btw 29.556.419 euro of gemiddeld 147.047 euro per woning.

 


Het project Stuivenberg is een mooie illustratie dat geslaagde architectuur niet per se hoeft te ontstaan uit een drang tot vernieuwen, maar evengoed verankerd kan zijn in traditie.

 

Tekst: Wouter Bosmans, bouwdeskundige
Foto's: Jannes Linders