INTENSIEVE SAMENWERKING TUSSEN SHM EN SVK

 

Naar een woonmaatschappij in Mechelen  


Tegen 1 januari 2023 moeten sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM’s) en sociale verhuurkantoren (SVK’s) een woonactor vormen met maar een speler per gemeente: de woonmaatschappij. In Mechelen sprongen Woonpunt Mechelen en SVK Mechelen eind 2019 al samen in het bad richting een fusie.  

 

Woonmaatschappijen zullen de komende jaren steeds meer een begrip worden in onze sector. Het samengaan van SHM’s en SVK’s zal een grote impact hebben op hoe het sociale woonlandschap er de komende jaren zal uitzien. Logisch dat we ook in onze Woonwoordnummers aandacht aan deze nieuw samengestelde organisaties besteden. Beginnen doen we met Woonpunt Mechelen en SVK Mechelen, die de stap richting woonmaatschappij al bijna sneller dan de stap in het regeerakkoord zetten. 

 

In de stad Mechelen waren de bestuurders namelijk al langer overtuigd van de meerwaarde van een fusie tussen de woonorganisaties op het grondgebied. Enkele keren stond het al in het bestuursakkoord, maar sinds november 2019 is de fusie tussen SVK Mechelen en Woonpunt Mechelen echt gestart. De voorzitters van de beide organisaties, Elisabet Okmen en Arthur Orlians, en directrice van Woonpunt Mechelen Yvette Dierckx vertellen aan Woonwoord waarom zij zo geloven in dit project.

 

Straatbeeld in de Mahatma Gandhiwijk in Mechelen.

 

 

Wat was jullie beweegreden om een fusie te starten? 

 

Arthur: “Toen Elisabet en ik gelijktijdig aantraden als voorzitters van de SHM (ik) en het SVK (Elisabet), voelden we dat onze visie op de sociale woonactoren van morgen gelijklopend was. We merkten dat onze beide organisaties en de andere sociale huisvestingsmaatschappijen die actief zijn in Mechelen aan hetzelfde doel werken, maar wel verschillende manieren hebben om daarnaartoe te gaan. De werking is versnipperd en dat er efficiëntiewinsten zijn, dat stond voor ons vast!” 

 

Portretfoto Arthur Orlians

 

“Het ultieme doel is om de kwaliteit van woningen en wonen op zich te verbeteren.”
Arthur Orlians

 

Elisabet: “We stelden ons de omgekeerde vraag: waarom zouden we niet kiezen voor een nauwe samenwerking? Wat houdt ons eigenlijk tegen? Wij zijn een kleiner SVK en kunnen mee profiteren van de schaalvoordelen van een grotere SHM. En de huurder, die wil een dak boven zijn hoofd en daarbij liefst een loket of aanspreekpunt. Dus de klantvriendelijkheid zou er enorm op vooruitgaan.” 

 

Hoe zijn jullie gestart? 

 

Yvette: “We zijn eind 2019 gaan praten met experten van Wonen-Vlaanderen en met advocatenkantoren om de juridische en organisatorische uitdagingen mee in kaart te brengen. Ik tekende dan een plan van aanpak uit, met een tijdslijn van de stappen die we wilden zetten. In de voorbije maanden waren dat heel wat organisatorische zaken. Eigenlijk hebben we al onze ondersteunende diensten over de beide organisaties getrokken. Dat gaat dan over een IT-er die de SVK-medewerkers nu ook ondersteunt, over een gelijkgeschakeld softwarepakket, over het opvolgen van personeelsplannen en het op dezelfde manier evalueren van medewerkers binnen hetzelfde HR-kader, over communicatie die vertrekt vanuit dezelfde medewerkers, …” 

 

Elisabet: “Eigenlijk hebben we de basisprocessen en alles wat werking omvat nu al voor een groot stuk samengebracht. Juridisch uiteraard nog niet, want de huidige wetgeving maakt het onmogelijk op dit ogenblik om te fusioneren. Het SVK zou dan bijvoorbeeld haar subsidies verliezen. Maar dit houdt ons niet tegen om in de realiteit al quasi te fusioneren. Het maakt gewoon dat we op papier pas een zullen zijn in 2023. Ondertussen werken we nog altijd met twee wachtlijsten, met aparte toewijssystemen en met aparte raden van bestuur. In die raden van bestuur zitten ondertussen wel dezelfde mensen, net als in het managementcomité. De twee zittingen sluiten ook op elkaar aan op dezelfde dag.” 

 

Portretfoto Elisabet Okmen

 

“Juridische knelpunten hielden ons niet tegen om organisatorisch al intensief samen te werken."
Elisabet Okmen

 

Arthur: “Een andere stap die we gezet hebben, is de voorbereiding van de overname van 325 senioren- en assistentiewoningen van de stad Mechelen door Woonpunt Mechelen. De overname is gepland op 1 januari 2021 en zorgt ervoor dat er toch weer een actor minder in het speelveld zit.” 

 

Hoe hebben jullie die organisatorische stappen concreet aangepakt? 

 

Yvette: “Tussen onze beide organisaties hebben wij een beheersovereenkomst afgesloten, waarmee we eigenlijk van elkaar dienstverlening kunnen afnemen tegen betaling. Zo kan die IT-medewerker van Woonpunt Mechelen ook de SVK-medewerkers ondersteunen. We stootten daar wel op een btw-problematiek: dat we door de beheersovereenkomst btw-plichtig zouden zijn. Maar ook door goede ondersteuning vanuit de VMSW, Wonen- Vlaanderen en het kabinet Wonen – in dit ganse proces trouwens – hebben we dat ‘lek’ kunnen dichten. Wij zijn voor hen ook een interessant proefproject, dus die intensieve wisselwerking is er gelukkig wel.”  

 

Welke stappen zetten jullie nu nog? 

 

Elisabet: “Een recente stap is de fysieke verhuis van de SVK-medewerkers naar de bureaus van Woonpunt Mechelen. Diensten met vergelijkbare taken, zoals de sociale diensten, gaan nu echt bij elkaar zitten. Ze kunnen dan elkaars back-up worden, processen samen verder analyseren en bijsturen en gemeenschappelijke teamvergaderingen houden. Dat gebeurde nu al, maar wordt nu nog intensiever.” 

 

Yvette: “Een ander aspect is het naar buiten komen onder een noemer, al dan niet met een nieuwe naam. Dat bekijken we nog samen met een externe communicatiepartner. Maar communicatie naar onze klanten over een plek waar ze terechtkunnen, dat vinden we een belangrijke stap.” 

 

Portretfoto Yvette Dierckx

 

“Met een gezonde blik op de toekomst kom je al ver!"
Yvette Dierckx

 

Arthur: “Uiteraard vergeten we ook niet onze afspraken en opdracht uit het Mechels bestuursakkoord om het patrimonium uit te breiden. Het SVK heeft daar al een grote stap vooruitgezet met extra ingehuurde woningen en een verdubbeling van de toewijzingen dit jaar dankzij extra woningen met een private partner. Ook daar zien we dat de expertise van Woonpunt Mechelen over technische aspecten van woningen en woningkwaliteit en de prospectiekennis van de SVK-medewerkers een mooie optelsom geven!” 

 

Uit welke knelpunten die jullie tegenkwamen, kunnen anderen leren? 

 

Yvette: “Wij hadden het geluk dat ons politiek bestuur in Mechelen eensgezind was. Dat is een echte Rolls Royce om in te mogen rijden. Ook waren onze twee organisaties enkel actief op het grondgebied van Mechelen. Dat maakte het iets minder ingewikkeld, maar in sommige andere gemeenten of steden kan dat wel een knelpunt zijn.” 

 

Wat zien jullie als de ultieme must-have om deze fusies en woonmaatschappijen te doen slagen? 

 

Arthur: “Het ultieme doel is om de kwaliteit van woningen en wonen op zich te verbeteren. De meerwaarde zit hem in die slimme stadsontwikkeling: in het creëren van levendige wijken in een stad waar het aangenaam is om te leven.” 

 

Yvette: “Iedereen die daarmee bezig is, moet een visie hebben op wat een moderne sociale woonorganisatie moet zijn. Wat mij betreft is het bundelen van overheidskapitaal en privékapitaal de motor om moderne woonkernen te realiseren. Dan kan je in die wijken een sociale mix creëren en bijvoorbeeld zorg ook anoniemer aanbieden. Samengevat: een ‘gezonde blik op de toekomst hebben’ zie ik als een must!” 

 

Elisabet: “Inderdaad, projecten zoals SVK Pro en partnerschappen met vastgoedinvesteerders zijn de toekomst. De wachtlijsten blijven aangroeien: er is nood aan vernieuwde recepten. De vorming van woonmaatschappijen moet een startpunt zijn om te willen transformeren naar een wendbare, innovatieve maatschappij.”  

 

Tekst: Ann Reynaert, coördinator digitale communicatie 
Foto’s: Thomas De Boever & Woonpunt Mechelen
 

Ondertussen legde de Vlaamse Regering de krijtlijnen vast van de nieuwe woonmaatschappijen.

  • Woonmaatschappijen blijven autonome actoren en moeten zorgen voor een sterkere toename van het sociale woonaanbod, ook voor bijzondere doelgroepen. 
  • Lokale besturen bepalen, samen met hun lokale woonactoren, de werkingsgebieden. Om hierbij te helpen, werkt de Vlaamse overheid nu richtinggevende criteria uit. 
  • De menselijke impact moet zo beperkt mogelijk blijven. Sociale (kandidaat-) huurders moeten zo min mogelijk hinder ondervinden. Het is de bedoeling dat alle bestaande personeelsleden van SHM’s en SVK’s mee overgaan in de nieuwe woonmaatschappij. 
  • Woonmaatschappijen krijgen de rechtsvorm van een besloten vennootschap, wat het nauwst aansluit bij de vroegere coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cvba). De lokale besturen krijgen de grootste en belangrijkste stem in het bestuur. 
  • De expertise van beide organisaties moet gewaarborgd blijven. Hierdoor wordt de woonmaatschappij lokaal het unieke professionele aanspreekpunt voor burgers, lokale besturen, private partners zoals verhuurders, bouwfirma’s, … 
  • De Vlaamse overheid voorziet financiële ondersteuning en procesbegeleiding bij de vorming tot woonmaatschappijen.