TRAJECT NAAR DE WOONMAATSCHAPPIJ 

 

Uitdagingen en valkuilen onderzocht  

 

Op 1 januari 2023 wordt in elke gemeente een woonmaatschappij actief. Tot dan wachten 89 sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM’s) en 48 sociale verhuurkantoren (SVK’s) de uitdagende taak om zichzelf als woonmaatschappij opnieuw uit te vinden. Woonwoord interviewde professor Steven Van Garsse, die de leiding had van een studie voor Woonplatform Limburg vzw over uitdagingen en valkuilen in het traject naar de woonmaatschappij.  

 

 

Waarover gaat de studie die u en uw medewerkers uitvoerden? 

 

Steven Van Garsse: “We onderzochten de samenwerkingsmogelijkheden tussen de SHM’s en SVK’s onderling en met elkaar, en het traject dat ze daarbij doorlopen. Een van de pistes was de fusie naar een woonmaatschappij. De conclusie is vooral dat het voorbereidende werk niet mag worden onderschat. Om tot een efficiënte, effectieve en kwaliteitsgerichte samenwerking te komen, kan best een stapsgewijze aanpak worden gevolgd. Niet alleen op structureel vlak – de structuren van de vennootschappen en verenigingen zelf –, maar ook op operationeel vlak, bijvoorbeeld de samenwerking tussen het personeel. Draagvlak en visievorming zijn daarbij cruciale bouwstenen.” 

 

 

Welke obstakels moeten SHM’s en SVK’s overwinnen en welke kansen kunnen ze grijpen?

 

Steven: “De geplande operatie beoogt schaalvoordelen en synergieën en daar liggen opportuniteiten. Tegelijkertijd zal een dergelijke transitie zeer veel inspanningen vragen van alle betrokkenen en ook belangrijke kosten met zich meebrengen. De lokale actoren staan daarbij voor zeer grote uitdagingen. Een oplossing vinden om op een kostenefficiënte wijze het patrimonium samen te brengen en de werkingsgebieden te hergroeperen zal toch niet evident zijn.” 

 

 

In de praktijktoets van uw onderzoek had u veel contact met SVK’s en SHM’s. Hoe verliep die interactie? 

 

Steven: “Beide organisaties hebben een eigen focus, ontstaansgeschiedenis en achtergrond. Wat ons opviel, is dat iedereen bijzonder gedreven is. Dat uit zich onder meer in de bezorgdheid die er is op het terrein over de toekomst: de betrokkenen zijn erg bezorgd over het garanderen van een kwalitatieve dienstverlening, vooral tijdens de transitie.”  

 

 

“De komende jaren zal het cruciaal zijn om rekening te houden met toekomstige gemeentefusies."
Steven Van Garsse Professor publiek- en bestuursrecht, UHasselt

 

 

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het waarmaken van een partnerschap met de SHM’s die actief zijn, en het SVK dat actief is in de gemeente. Waar staan de gemeenten vandaag? 

 

Steven: “Uiteraard zijn de lokale actoren cruciaal. Bovendien moet je rekening houden met de lokale autonomie en met de historische groei van de SHM’s en SVK’s. Vaak worden die lokaal aangestuurd. Daarmee is niet gezegd dat de Vlaamse actoren geen belangrijke rol moeten spelen. Vlaanderen gaat via de VMSW en Wonen-Vlaanderen die rol ook niet uit de weg. Het stelt zich ondersteunend op, zodat de lokale besturen ook autonoom hun rol kunnen spelen en niet enkel binnen hun gemeente kunnen besturen, maar ook meer op een regionaal niveau met de regiovorming.” 

 

“De komende jaren zal het cruciaal zijn om rekening te houden met toekomstige gemeentefusies. Het mag niet de bedoeling zijn om nu – toch wel drastische – wijzigingen door te voeren die op korte of middellange termijn opnieuw moeten worden doorgevoerd bij de gemeentefusies. Het is de bedoeling om één woonmaatschappij per gemeente te hebben en daarom moet er ook maximaal rekening worden gehouden met op til staande fusies. Zo wordt vermeden dat een fusie-oefening tot twee of zelfs meerdere keren moet gebeuren.”  

 

 

Portretfoto van Steven Van Garsse

 

 

Wilt u tot slot nog een advies geven dat niet is opgenomen in de studie? 

 

Steven: “The proof of the pudding is in the eating. De komende periode zal zeer uitdagend worden, maar met de nodige expertise en creativiteit zetten we ongetwijfeld stappen in de goede richting.”   

 

 

Meer informatie? 

Je vindt de volledige studie op www.woonplatform.be/nl/wie-we-zijn/ naar-een-brede-sociale-woonorganisatie

 


Tekst: Geert Van Soom, financieel raadgever
Foto: Steven Van Garsse