INCLUSIEF WONEN HET ZAVELHUIS – HET MOLENHUIS

 

“Samen nemen we het heft in handen”

 

“Iedereen kan in zijn eigen omgeving blijven wonen. Dat maakt van Het Zavelhuis – Het Molenhuis een prachtig inclusief woonproject”, zegt Katrien Staessens, voorzitter van vzw Het Zavelhuis, een ouderproject voor mensen met autisme en/of een mentale beperking. Samen met Mario Vanhaeren, directeur van Oostrem, een integrale woonorganisatie voor mensen met een beperking, en Anja Schoeters, directeur van Volkswoningbouw, vertelt ze over het project.  

 

 

Het Zavelhuis – Het Molenhuis heeft al een lange geschiedenis. Hoe kwam het tot stand? 

 

Mario: “Meer dan 15 jaar geleden organiseerde Oostrem twee zelfstandigheidskampen. Daar konden een aantal dagcentrumgebruikers proeven van zelfstandigheid. Zij gaven nadien aan dat ze graag in een eigen studio zouden wonen, met permanente ondersteuning binnen handbereik. Ons onderzoek bracht ons in 2005 bij de verkaveling Molenveld in Herent. Op dat moment polsten we bij de gemeente of het mogelijk was om daar woningen voor mensen met een beperking te integreren. We kregen meteen een positieve reactie.” 

 

Katrien: “In 2013 zochten enkele ouders een plek waar hun kinderen met autisme begeleid konden wonen. Na een lange zoektocht in Groot-Leuven kwamen we bij toeval terecht bij de Kerkfabriek van Herent. Ze wilden hun grond op de verkaveling Molenveld laten ontwikkelen in samenwerking met Volkswoningbouw, op voorwaarde dat er mensen met een beperking konden wonen. Een geweldige opportuniteit! Onze vzw moest de bakstenen dan niet financieren. Toen we hoorden dat Oostrem vragende partij was om zijn werking uit te breiden, sloegen we meteen de handen in elkaar. Samenwerken met een erkende zorginstelling gaf ons als ouderproject de nodige duw in de rug.” 

 

 

Anja Schoeters, Mario Vanhaeren en Katrien Staessens poseren voor het project in aanbouw.

 

 

Welke rol hebben de gemeente Herent en Volkswoningbouw? 

 

Mario: “Gemeentes aarzelen soms om dit soort projecten op te starten. Ze vragen zich af of ze een bepaalde doelgroep wel kunnen voortrekken. Alles kwam dus in een stroomversnelling toen de gemeente Herent vol enthousiasme meewerkte aan het doelgroepenplan. Dit toonde aan dat er wel degelijk vraag was naar aangepaste woningen voor mensen met een beperking.” Anja: “We moesten onze doelgroep zo definiëren dat de mensen van Oostrem en Het Zavelhuis in aanmerking kwamen, maar ook anderen de kans kregen. IGO verzamelde data over de kandidaten om te bekijken welke noden er waren. Daarmee gingen we aan de slag. Herent keurde het plan goed en vanaf dan konden we starten. Volkswoningbouw als bouwheer en verhuurder, Oostrem en Het Zavelhuis als exploitant van het gebouw en zorginstelling.” 

 

 

Hoe verloopt de samenwerking tussen de verschillende partners en bewoners? 

 

Mario: “Het is heel belangrijk om een evenwicht te vinden tussen wat een bewoner zelf kan en waarvoor hij hulp nodig heeft. We zijn geen hotel waar de mensen op hun wenken worden bediend. Daarom zoeken we met onze bewoners naar hun talenten en competenties en zullen ze die later inzetten voor elkaar.” 

 

Katrien: “In het begin moeten we focussen op individuele bewoners en minder op groepsvorming, zo adviseerde Mario me. Zoals in elk ander appartementsgebouw willen sommigen meer onderling contact dan anderen. Overdag zwermen ze uit naar hun werk of dagbesteding en ’s avonds komen ze terug thuis. Dan spelen de gemeenschappelijke ruimtes een belangrijke rol. Voordat ze hun eigen studio betreden, kunnen ze praten over hun dag of bezorgdheden delen met de medebewoners en begeleiders. Zo ontstaat de groep spontaan.” 

 

Mario: “De aanvullende begeleiding op maat varieert van hulp bij verzorging tot hulp bij koken of geldbeheer. Niet iedereen heeft al een volwaardig persoonsvolgend budget - zijn rugzakje met geld - en dus moeten we creatief zijn om de begeleiding voor iedereen te garanderen. Door onze werkingen te verenigen, delen we de kosten en stemmen we de projecten inhoudelijk op elkaar af. De professionele personeelsbezetting vullen we aan met het natuurlijke netwerk van familie of vrijwilligers. De bewoners kunnen zelf ook een beroep doen op dienstencheques, thuiszorgdiensten en thuisverpleging.” 

 

Anja: “Onze sociale dienst zal regelmatig langskomen om te kijken hoe ze het stellen. We zullen tools aanreiken om meer zelfstandig te wonen.” 

 

Portretfoto van Katrien Staessens

 

“Dit systeem kan worden uitgebreid naar de specifieke noden en wensen van elke bewoner.”
Katrien Staessens

 

 

Het gebouw begint goed vorm te krijgen. Hoe is het afgestemd op de noden van de bewoners? 

 

Katrien: “De drie daken en de drie verschillende legverbanden in de gevel symboliseren de drie leefgroepen. Op het gelijkvloers, Het Molenhuis, zit de leefgroep van Oostrem met negen bewoners. Hier hebben meerdere bewoners een motorische beperking. In Het Zavelhuis op de eerste en tweede verdieping vind je twee leefgroepen met samen 15 bewoners. Elke leefgroep heeft een gemeenschappelijke ruimte op de eerste verdieping en de studio’s zijn verdeeld over de eerste en tweede verdieping. Alle studio’s zijn afgestemd op rolstoelgebruikers. De verdeling van de studio’s verliep vlot. Willen ze een prikkelarme omgeving? Dan kiezen ze hun studio ver van de gemeenschappelijke ruimte.” 

 

Mario: “Bij ons is de verdeling van de studio’s eerder gebaseerd op de zelfstandigheid van de bewoners. Wie meer ondersteuning nodig heeft, verblijft dichter bij de kamer van de nachtpermanentie.” “Vaak vergroten kleine details de zelfstandigheid. Zo kunnen de bewoners met één badge het gebouw en hun eigen studio binnen. Bij verlies is het simpel om de badge te deactiveren, zonder alles te moeten vervangen. Er zijn ook tuinhuizen met oplaadpunten   voor elektrische rolwagens en fietsen.” 

 

Anja: “We hebben met de aannemer Houben een domotica systeem uitgewerkt. Vlabinvest van Vlaams-Brabant subsidieert dit, omdat dit niet lukt binnen ons budget.” 

 

Katrien: “Dit systeem kan worden uitgebreid naar de specifieke noden en wensen van elke bewoner. Sowieso moet een bewoner de nachtpermanentie kunnen oproepen. Maar als iemand bijvoorbeeld een melding wil krijgen wanneer zijn deur ’s nachts opengaat, dan kan dat ook.” “Het architectenbureau MA+P had al ervaring in het ontwerpen voor deze doelgroep. Ze gaven aan dat de richtlijnen van de VMSW heel auti-vriendelijk zijn. Het is een degelijke basisstructuur zonder franjes. Daarop konden we gemakkelijk verder bouwen. Samen met MA+P zijn we ter inspiratie voorzieningen gaan bekijken. Ze dachten steeds mee na over onze noden en hoe we die konden beantwoorden binnen het budget.” 

 

Anja: “De puzzel doen kloppen volgens de regels van de VMSW was niet altijd eenvoudig. Wij financieren de studio’s met onze middelen en verhuren ze volgens het stelsel van de sociale verhuur. Het enige verschil is dat er drie gemeenschappelijke leefruimtes zijn. De bouw hiervan belenen we marktconform via de VMSW en verhuren we aan Het Zavelhuis – Het Molenhuis.” 

 

Mario: “We mogen allemaal heel trots zijn op wat we hebben bereikt. Het is een project op mensenmaat, vlak bij het station. Het gebouw staat fier in zijn omgeving, prachtig!” 

 

Katrien: “Ook de bewoners kijken er enorm naar uit. Ze gaan er vaak langs en volgen de werf van nabij op. Dat we deze droom kunnen waarmaken, is uitzonderlijk.”      

 

Tekst: Marie Swyzen, projectverantwoordelijke infrastructuur
Foto's: Joost Joossen

Bewoners in de kijker

 

In het najaar van 2021 zullen de bewoners Het Zavelhuis – Het Molenhuis betrekken. Elien Bellemans en Paulien Overloop blikken al vooruit.   

 

 

De twee bewoners, Elien en Paulien, poseren voor het project in aanbouw.

 

 

Hoe kwamen jullie in contact met Het Zavelhuis – Het Molenhuis? 

 

Elien: “Ik ga al jaren drie dagen per week naar de dagbesteding van Oostrem. Al tien jaar kijk ik ernaar uit om te verhuizen naar mijn gelijkvloerse studio in Het Molenhuis.” 

 

Paulien: “Vijf jaar geleden ontmoetten mijn ouders Katrien. Ze zei dat er nog plaats was in Het Zavelhuis. Ik was toen nog maar 18 jaar, maar mijn ouders vonden het een uitzonderlijke kans om in mijn buurt zelfstandig te wonen.” 

 

 

Alle bewoners hebben overdag verschillende activiteiten. Wat zijn die van jullie? 

 

Elien: “De bedoeling is dat we ons leven blijven leiden zoals nu. Op de dagen dat ik niet naar Oostrem ga, help ik in een kleuterklas. Dat doe ik al 15 jaar. Daarnaast rijd ik paard en doe ik aan rolstoeldans met mijn vriend.” 

 

Paulien: “Ik help wekelijks drie dagen in een kleuterklas nabij Het Zavelhuis – Het Molenhuis. Volgend jaar moet ik niet meer naar school en zal ik extra werk   zoeken, bijvoorbeeld in een rusthuis. Ik ga ook naar de scouts en doe mee aan zwemwedstrijden. Tegenover het huis komt de Bart Swings-sporthal, dus misschien ontdek ik nieuwe hobby’s.” 

 

 

Jullie gaan voor het eerst niet meer bij jullie ouders wonen. Waar kijken jullie naar uit?

 

Elien: “Ik wil mijn eigen leven uitbouwen, zelf beslissingen nemen en doen wat ik graag doe. Dat kan hier in een veilige omgeving met een goede sfeer. Ik ken namelijk al iedereen van Het Molenhuis.” 

 

Paulien: “Mijn zin doen! Het is belangrijk dat we ons leven op onze manier kunnen leiden. Met ondersteuning weliswaar. Ik kijk er ook naar uit om alles in te richten en iedereen beter te leren kennen. Door corona zijn de activiteiten stilgevallen en houden we online contact.” 

 

 

Hoe bereiden jullie het leven in het nieuwe huis voor? 

 

Elien: “Elkaar helpen is heel belangrijk bij ons. Alles wat we zelf en in groep kunnen, doen we zelf. We kunnen iemand wekken, herinneren om de bus te nemen, … De   begeleiding moet niet alles doen. Daarom leren we in het dagcentrum bijvoorbeeld de tafel dekken en afruimen of de afwas doen. Mijn papa leert me ook dingen, zoals een smartphone gebruiken. En ik ga vaak langs de werf om een kijkje te nemen.” 

 

Paulien: “Ik heb al een paar dozen ingepakt en ben meubels aan het zoeken. Met mijn ouders heb ik geoefend om mijn werk te mailen om hen te verwittigen als ik niet kan komen. En ik ga ook bijna elke week naar het gebouw kijken. Ze zijn goed aan het doorwerken!” 

 

 

Hebben jullie de studio kunnen aanpassen naar jullie wensen? 

 

Elien: “Ik heb mijn begeleidster laten weten dat ik een frigo, microgolfoven en waterkoker wil. Als ik graag mensen wil zien, zal ik in de gemeenschappelijke ruimte eten, maar ik zal soms ook liever alleen in mijn studio eten.” 

 

Paulien: “Ik kon kiezen tussen een bad of douche. Ik koos een douche. Ik heb ook een microgolfoven: daarmee kan ik mama’s soep opwarmen, zoals mijn broer deed op kot. Maar mijn kot is mooier! Het is in het hoekje van de eerste verdieping aan het terras. Wat drukte vind ik leuk.”

 

 

Welke rol zullen jullie ouders nog spelen? 

 

Elien en Paulien: “Taxi spelen! Dat gaat soms nodig zijn om bij onze hobby’s te geraken.” 

 

Elien: “Sommige ouders zullen eens komen koken of een dagactiviteit in het weekend organiseren. Zo besparen we op het zorgbudget, want dat zal de eerste jaren krap zijn.” 

 

Paulien: “Om geld in te zamelen voor de werking van vzw Het Zavelhuis hebben we een sponsorloop georganiseerd. Enkele familieleden en ik hebben toen meegelopen.”

 

 

Bart Swings is de peter van Het Zavelhuis – Het Molenhuis. Hebben jullie hem al ontmoet? 

 

Paulien en Elien: “Normaal was dat met de eerstesteenlegging op 14 maart 2020. Maar door corona ging dat niet door. Jammer, maar we zullen hem zeker een andere keer ontmoeten. Misschien eens op de schaatsbaan!”